Thực thi luật - kiến tạo môi trường và chế tài

Anh Dũng     27/09/2017     245     100

Đã bao giờ bạn để ý những cụm từ “Tạo điều kiện”, “Cho phép”, “Phù hợp” trong các văn bản hướng dẫn thực hiện một luật, bộ luật ?

Các đại biểu tham dự tọa đàm đóng góp ý kiến cho dự thảo nghị định hướng dẫn thực thi Luật tiếp cận thông tin, do OXFAM; PPWG tổ chức, ngày 27/9/2017 tại Hà Nội, đã bày tỏ quan ngại: đó là những “ngôn ngữ” có thể hạn chế quyền của người dân được quy định không hạn chế trong Luật.

Tọa đàm đã thu hút hơn 70 đại biểu, đại diện cho nhóm người yếu thế, phụ nữ, trẻ em, người khuyết tập và đồng bào dân tộc thiểu số...tham dự.

Vị nữ đại diện cho ban biên tập của cơ quan soạn thảo Luật cũng đồng ý với nhận định của các đại diện các tổ chức xã hội tham dự cuộc Tọa đàm trên và cam kết sẽ xem xét lại để lược bỏ trong dự thảo trình cấp có thẩm quyền trước khi ban hành. Tuy nhiên, cũng theo vị đại diện này, sở dĩ quy định trong văn bản dưới luật phải có những cụm từ trên để “bảo đảm tính khả thi” trong thực tiễn.

Về nguyên lý, nội dung trong văn bản pháp luật không được trái với tinh thần của các quy định có giá trị pháp lý “cao hơn” theo thứ tự: Hiến Pháp – Luật\Nghị quyết của Quốc hội – Nghị định – Thông tư – Quy định. Tuy vậy, trong thực tế, các tinh thần của Hiến pháp\luật hay bị “bó dần” ở các văn bản pháp quy hướng dẫn thi hành hoặc quy định chi tiết các điều khoản cần thực hiện.

Sự tồn tại trong văn bản pháp quy những cụm từ trên có thể được vận dụng trong thực tiễn ở cấp thi hành: “chúng tôi không có điều kiện để tạo”, “trong hoàn cảnh hiện nay, điều đó không cho phép thực hiện”, “quy định đó không phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của địa phương\ngành”...

Kết cục, tinh thần thực thi quyền của người dân bị thu hẹp và lại vẫn phụ thuộc ý chí của những người thừa hành. Và, hệ quả tất yếu là họ (tức tổ chức, cơ quan và thậm chí là người thừa hành) chỉ thực hiện quy định của pháp luật những nội dung họ muốn “cho”, ít rủi ro cho trách nhiệm quản lý và thích hợp với năng lực, khả năng của cán bộ công chức. Người dân không có cơ hội “được làm những việc mà luật không cấm”.

Cũng tại Tọa đàm trên, một ý kiến ngắn gọn từ đại diện cho nhóm người khuyết tật và trẻ em đã nhận được nhiều tiếng vố tay tán thưởng của những người tham dự khi ông gợi ý với đại diện cơ quan Bộ tư pháp: Sau khi soạn thảo Nghị định “Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tiếp cận thông tin”, tôi đề nghị các vị soạn thảo ngay một dự thảo Nghị định “Quy định xử phạt vi phạm Luật Tiếp cận thông tin”.

Cũng tại Tọa đàm, một trong những chỉ số trong báo cáo khảo sát đối tượng là đồng bào dân tộc, cư dân vùng miền núi; vùng cao của CARE trên địa bàn 5 xã thuộc 3 tỉnh: Cao Bằng, Bắc Kạn, Điện  biên cho thấy: tính sẵn có của các dịch vụ thông tin của chính quyền trong cộng đồng làm tăng khả năng tiếp cận thông tin của đồng bào dân tộc tăng 7,6 lần.

Khả năng thực hiện quyền của người dân, do vậy, phụ thuộc rất lớn vào trách nhiệm và nghĩa vụ tạo môi trường thực thi của chính quyền cơ sở. Không chỉ là nỗ lực đáp ứng yêu cầu về trang bị vật chất, bị giới hạn bởi nguồn lực tài chính, mà còn là ý chí “kiến tạo” của mỗi công chức và viên chức trong bộ máy Nhà nước.

T.H

(Bạn phải đăng nhập hay đăng ký tài khoản để đăng bài ở đây)