Nỗ lực giảm quan liêu, tăng minh bạch của một nữ đại biểu

Anh Dũng     22/09/2017     177     100

Hành chính công là hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng nguồn lực công trong quản lý nhà nước và thực hiện, thuê, mua, cung cấp dịch vụ công theo quy định của pháp luật, nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.

Dự án Luật hành chính công là sáng kiến sử dụng quyền lập pháp đầu tiên của cá nhân ĐBQH trong lịch sử Quốc hội Việt Nam: bà Trần Thị Quốc Khánh - Ủy viên Thường trực Ủy ban KH, CN & MT của Quốc hội đề xuất và xây dựng từ năm 2013.

ĐBQH Trần Thị Quốc Khánh cho biết mục tiêu lớn, tổng quát của dự án Luật Hành chính công nhằm cải thiện mối quan hệ giữa nhà nước và người dân, thúc đẩy cải cách hành chính hướng đến chuyển từ nền hành chính mệnh lệnh, "xin – cho" sang nền hành chính phục vụ, chính phủ điện tử, hợp tác công tư.

“Cán bộ công chức Nhà nước đang sống và làm việc bằng tiền thuế của dân thì đừng tùy tiện hành động, sử dụng không hiệu quả, lãng phí. Luật được thông qua sẽ giải phóng sức lao động, huy động nguồn nhân lực xã hội có hiệu quả” – bà Khánh nhấn mạnh.

Bà Khánh cũng nêu rõ quy định mới trong Dự thảo: Một công chức khi thi hành công vụ khi vi phạm pháp luật do cố ý, nhằm trục lợi phải bị “cách chức” hoặc “buộc thôi việc” chứ không chỉ ở mức “phê bình” hay “kiểm điểm” và phải bỏ tiền cá nhân ra bồi thường nếu gây thiệt hai vật chất.

Với hình thức xây dựng dự án theo phương thức PPP, thế giới không quan niệm BOT là hợp đồng kinh tế, theo đó các nội dung hợp đồng phải được công khai và có giám sát trong quá trình thực hiện, bởi quyền khai thác và thu phí được quy định và điều chỉnh bởi Nhà nước.

Tháng 5/2015, UBTVQH đã giao cho Viện Nghiên cứu Lập pháp và Văn phòng Quốc hội hỗ trợ đại biểu tiếp tục chuẩn bị. Năm 2016, dự án Luật Hành chính công được chính thức đưa vào chương trình xây dựng luật pháp lệch của Quốc hội khoá XIV. Và, ngày 1/12/2016, UBTVQH ban hành Nghị quyết số 317/NQ-UBTVQH14 thành lập Ban soạn thảo dự án Luật hành chính công.

Trung tuần tháng 8/2017, lần đầu tiên cho ý kiến về dự án luật này, hầu hết ý kiến trong UBTVQH đều bày tỏ nhiều băn khoăn và các đại biểu chưa bị thuyết phục bởi các quy định trong dự thảo Luật Hành chính công.

Thẩm tra dự án này, Chủ nhiệm UBPL - ông Nguyễn Khắc Định cho rằng những lý do về sự cần thiết ban hành luật được nêu trong tờ trình chưa có tính thuyết phục, chưa xác định được những tồn tại, bất cập cụ thể trong các quy định của pháp luật hiện hành; chưa lý giải, làm rõ được luật sẽ giải quyết được những thiếu sót, bất cập cụ thể nào của nền hành chính nước ta hiện nay. Vì thế, chưa làm nổi bật được sự khác biệt giữa việc có Luật Hành chính công với việc không có luật này.

Một số ý kiến khác cũng đề nghị cân nhắc về sự cần thiết ban hành dự án Luật Hành chính công để tránh chồng chéo, trùng lặp về nội dung và phạm vi điều chỉnh với các văn bản luật hiện hành.

Vừa qua, trong công văn trả lời đề nghị nêu ý kiến về Dự thảo Luật (lần 2) của UBTVQH, Chính phủ nêu rõ: Việc xây dựng, ban hành luật này sẽ gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, cả về trình tự, thủ tục và nội dung; không bảo đảm tính khả thi. Do vậy, việc xây dựng, ban hành luật này là chưa cần thiết.

Ý kiến của Chính phủ là quan điểm độc lập của bên được hỏi ý kiến, là thủ tục trong quy trình lập pháp, còn thẩm quyền quyết định cuối cùng vẫn thuộc về Quốc hội. Nhưng, nội dung này (thảo luận dự thảo) đã được rút ra khỏi chương trình phiên họp lần thứ 14 của UBTVQH khai mạc ngày 11/9/2017.

Tại hội thảo góp ý dự thảo Luật hành chính công, do RED Communication tổ chức ngày 12/7/2017 tại Hà Nội, bà Khánh đã giới thiệu những vấn đề trọng tâm, nội dung mới của Dự thảo:

Mục đích của Luật nhằm nâng cấp độ các vấn đề cần điều chỉnh trong quan hệ hành chính công ở Việt Nam đang được quy định trong các Nghị quyết hay Quyết định thành Luật. Đặc biệt là quy định về thủ tục hành chính phải có nguyên tắc chung, có đánh giá hiệu quả; điều chỉnh các dịch vụ hành chính công, cung cấp hàng hóa công, dịch vụ hành chính tư pháp... theo hướng xã hội hóa.

Hợp đồng hành chính cũng là nội dung trọng tâm của Dự thảo luật nhằm quản lý tài sản công tốt hơn, giảm bộ máy hành chính, thúc đẩy phát triển “Chính phủ điện tử” nhằm cải cách thủ tục hành chính.

Dự thảo có thêm nội dung mới “Đánh giá hiệu quả hành chính”. Đặc biệt, Dự thảo quy định cả những người đã nghỉ hưu hoặc thôi chức vụ nếu trong thời gian công tác, đảm nhiệm chức vụ vi phạm cũng bị xử lý trách nhiệm.

Theo nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật  của Quốc hội Phan Trung Lý, thành viên Ban soạn thảo: việc xây dựng Dự án Luật  này sẽ “tấn công” mạnh vào quản lý hành chính Nhà nước, trong bối cảnh kỷ luật, kỷ cương hành chính nhà nước, cán bộ, công chức được quan tâm, đẩy mạnh.

Phó Tổng thư ký Quốc Hội, ông Lê Bộ Lĩnh bình luận: “Việc quyết định đưa dự án Luật Hành chính công vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của nhiệm kỳ QH Khóa XIV thể hiện tính chủ động của QH, của ĐBQH trong làm luật. Đồng thời, cũng thể hiện rõ quyền năng của ĐBQH không chỉ là thẩm tra các dự án luật do Chính phủ trình mà trong quá trình xây dựng pháp luật, giám sát thực thi pháp luật, giám sát hoạt động của bộ máy nhà nước thấy có những vấn đề cần phải hoàn thiện của hệ thống pháp luật thì chủ động đề xuất xây dựng các dự án luật.”

Nhấn mạnh đây là lần đầu tiên một nữ đại biểu Quốc hội có sáng kiến lập pháp, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Vũ Tiến Lộc cho rằng, nếu Dự án Luật  thành công sẽ mở đường cho cách thức  xây dựng mô hình pháp luật mới, vì vậy nên có ưu tiên cho Dự án Luật này.

PGS - TS Võ Trí Hảo (ĐH kinh tế TP. HCM) thì cho rằng: “Nếu quy định hợp đồng hành chính (HĐHC) có thể thay cho quyết định hành chính thì biên bản đối thoại giữa UBND huyện Tiên Lãng, Hải Phòng với ông Đoàn Văn Vươn liên quan đến việc rút đơn kháng cáo có thể được xem như một HĐHC”.

Ông Lê Hồng Sơn, nguyên Cục trưởng Cục kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, Bộ tư pháp nêu rõ: Ban soạn thảo cũng có suy nghĩ đưa tinh thần của Luật làm sao có tác dụng kiểm soát quyền lực của các cơ quan hành chính Nhà nước trong quan hệ giao dịch dịch vụ công với người dân, doanh nghiệp thế nào.

Tuy nhiên, Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu thì bày tỏ: “Nếu không có đối tượng điều chỉnh riêng thì quy định của Luật Hành chính công sẽ trùng với các văn bản hiện hành đã ban hành như Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương...Hay trong các luật chuyên ngành về quản lý đất đai, xây dựng, đầu tư, xử phạt hành chính... thì thẩm quyền như thế nào, trình tự thủ tục ra sao cũng đều có rồi”.

Và, khi được hỏi có tin vào sự thành công của dự án Luật Hành chính công hay không, ông Lưu quan ngại: “Tôi hy vọng thôi, chứ tin thì còn phải chờ sản phẩm hoàn chỉnh mới đánh giá được”.

Trao đổi với phóng viên báo Tuổi Trẻ mới đây, bà Khánh khẳng định sẽ vẫn kiên trì với ý tưởng và đề xuất của mình vì nhiều chuyên gia, đại biểu Quốc hội cũng đã bỏ nhiều công sức cho dự luật này.

Có lẽ, chặng đường thực hiện ý chí mục tiêu “Giảm quan liêu”, “Tăng minh bạch” trong quan hệ giữa người dân, doanh nghiệp với cơ quan quản lý Nhà nước thông qua thủ tục hành chính công còn lâu dài và cần được cộng hưởng của các cơ quan hành pháp.

Nỗ lực ấy phải có đột phá hơn cả sự “kỳ diệu” trong quá trình xây dựng “Nhà nước kiến tạo” của Chính phủ hiện nay.

Quá trình tranh luận trong Chính phủ và Quốc hội để đạt đồng thuận dự thảo Luật quy hoạch và quãng thời gian để bãi bỏ 675 “Giấy phép con” của Bộ Công thương - được coi là "Bước đi lịch sử chưa từng có" - đã và đang thách thức ý chí của "Nữ dân biểu" Trần Thị Quốc Khánh và 26 thành viên Ban dự án Luật hành chính công hiện nay, bởi nó được dự báo sẽ phải sửa hoặc thay đổi các điều khoản trong hơn 25 luật chuyên ngành khác...

 T. H

(Bạn phải đăng nhập hay đăng ký tài khoản để đăng bài ở đây)