BTAP gửi Kiến nghị về “Dự thảo Dự toán ngân sách 2018”

Anh Dũng     03/11/2017     166     100

Ngày 2/11/2017, Liên minh Minh Bạch Ngân sách (BTAP) đã gửi đến các đại biểu Quốc hội khóa XIV kiến nghị “Góp ý dự thảo dự toán ngân sách 2018”. Nội dung kiến nghị như sau:

Dự thảo dự toán NSNN2018 như hiện nay đã có một số ưu điểm tích cực thể hiện rõ hơn về kỷ luật tài khoá và quản lý ngân sách:

(i) có đánh giá và định hướng cơ bản về thay đổi thu chi tiêu NSNN;

(ii) có thuyết minh về thay đổi các khoản thu chính

(iii) có chi tiết về bổ sung có mục tiêu cho Ngân sách địa phương (NSĐP),

(iv) có chi tiết nội dung chi cho bảo vệ môi trường ở cấp trung ương;

(v) có đánh giá và so sánh với ước thực hiện 2017.

Những điểm tích cực về tài khoá là dự thảo dự toán NSNN 2018 đã cho thấy xu hướng thay đổi cơ cấu chi tiêu theo hướng tích cực hơn (bao gồm giảm tỷ lệ chi thường xuyên, tăng tỷ lệ chi đầu tư). Dự thảo dự toán NSNN 2018 cũng đã đưa ra một số giải pháp mang tính định hướng nhằm thực hiện dự toán NSNN 2018.

Dự toán NSNN 2018 là cơ sở cho chấp hành ngân sách vì vậy cần quán triệt nguyên tắc : thận trọng và hợp lý. Dự toán NSNN 2018 cần có giải pháp và thuyết minh về các vấn đề sau:

 1/ Các vấn đề tài khoá cần làm rõ:

  1. a) Các giải pháp về tái cơ cấu và cải cách thể chế của Việt nam với ngân sách
  2. b) Kịch bản tăng trưởng GDP 6,5 – 6,7% như dự toán thì sẽ ảnh hưởng và thay đổi gì trong ngân sách và dự báo tài khoá.
  3. c) Đảm bảo tính công bằng của ngân sách giữa các địa phương và bộ ngành
  4. d) Cân đối ngân sách về bội chi: giải pháp về hiệu quả chi ngân sách và khả năng thu ngân sách
  5. e) Nợ công và chi tiết về nợ công (gồm trả gốc và trả lãi tách riêng) cho trung ương và cho địa phương
  6. f) Công khai minh bạch ngân sách và quỹ ngoài ngân sách.

Thứ nhất, về kịch bản tăng trưởng và các chỉ tiêu vĩ mô, dự toán ngân sách được xây dựng trên kịch bản tăng trưởng GDP 6,5 – 6,7% và CPI tăng 4 %, xuất khẩu tăng 7-8 % thì sẽ được thể hiện và thay đổi gì trong dự toán ngân sách 2018?

  • Bản dự thảo dự toán ngân sách không phân tích các rủi ro và biện pháp xử lý trong trường hợp tăng trưởng GDP không đạt 6,5 – 6,7% như dự báo. Trong trường hợp, tăng trưởng kinh tế không đạt chỉ tiêu, việc thu ngân sách phụ thuộc rất nhiều vào tình hình kinh tế và rất nhiều biến động bên ngoài, việc đảm bảo thu đạt dự toán là khá khó khăn. ==> Cần xem xét kỹ bối cảnh năm 2018 để đánh giá tính hiện thực của kịch bản này và được thể hiện trong dự toán với những thay đổi như thế nào?

Thứ hai, cần đánh giá xem liệu dự thảo dự toán ngân sách đã thể hiện nỗ lực tái cơ cấu của Việt Nam như thế nào?

  • Về bội chi, năm 2018, theo dự thảo dự toán ngân sách 2018, bội chi ngân sách năm 2017 ước thực hiện là 3.5% GDP và bội chi ngân sách 2018 ước tính là 3,7% GDP. Tuy nhiên, tỷ lệ bội giảm chưa hẳn do Việt Nam giảm được bội chi ngân sách mà do thay đổi cách tính bội chi (theo cách tính mới, trả nợ công không được tính trong bội chi ngân sách). Vì vậy, cần đánh giá xem xét so sánh và giải thích rõ những thay đổi về cách tính bội chi (có và không có nợ gốc so với GDP).
  • Về mục tiêu cải cách và tinh giản bộ máy hành chính, mục tiêu này chưa thể hiện trong bản dự thảo dự toán ngân sách với các thông tin cụ thể như khoản chi nào hay nội dung chi nào đã được cắt giảm
  • Về chi thường xuyên, nguyên tắc vàng trong kỷ luật tài khoá là thu phải lớn hơn chi thường xuyên. Hiện nay trong dự thảo dự toán, chi thường xuyên vẫn là một số rất lớn thì cơ cấu nào là an toàn trong Cơ cấu chi thường xuyên và đầu tư phát triển. Giảm chi thường xuyên như thế nào trong từng ngành và địa phương?
  • Trong thuyết minh, cần có phân tích sự thay đổi trong chi tiêu ngân sách so với giai đoạn trước.

Thứ 3, khả năng thu ngân sách và biện pháp xử lý trong trường hợp tăng thu NSNN không đạt như dự báo như thế nào? Do dự báo thu NSNN là rất khó khăn. Vì vậy, với dự toán NSNN trung hạn cần tập trung nhiều hơn vào đảm bảo kỷ luật ngân sách và kiểm soát chi.

Thứ tư, chi đầu tư phát triển được xây dựng và phân bổ thế nào thể hiện mục tiêu cân đối, công bằng, hiệu quả?

  • Dự thảo NSNN không chi tiết về chi đầu tư như chi thường xuyên vì vậy rất khó đánh giá liệu NSNN có đủ đảm bảo 20% cho giáo dục, 2% cho khoa học công nghệ, 1% cho môi trường như yêu cầu của quy định hiện hành.

==> Cần chi tiết hơn cho để thể hiện các phân bổ ngân sách theo lĩnh vực là đúng luật quy định. Cần hệ thống để có thể giám sát và theo dõi được các khoản chi cho các lĩnh vực giáo dục, khoa học công nghệ, môi trường... ở các địa phương phù hợp với quy định hiện hành.

==> Cần có số liệu nhiều hơn để có thể đưa ra những phân tích và nhận xét xác thực về đầu tư công.

  • Về ngân sách cho đầu tư phát triển: Năm 2017, tốc độ giải ngân vốn đầu tư công rất chậm dẫn đến tồn ngân trong khi lãi vay vẫn phải trả. Vậy năm 2018 dự toán cho đầu tư phát triển năm 2018 là 399,700 tỷ đồng có đảm bảo giải ngân đúng và liệu xu hướng tăng tỷ trọng chi tiêu cho đầu tư phát triển là xu hướng đúng đắn?
  • NSNN 2018 sẽ ưu tiên vốn đầu tư phát triển cho mục tiêu hay lĩnh vực cụ thể nào.

==> Cần thảo luận và có tiêu chí rõ ràng để ưu tiên chi cho những dự án mang lại phúc lợi chung cho cộng đồng, cần chú ý nhóm yếu thế. Các dự án có khả năng mang lại lợi nhuận nên để tư nhân đầu tư

  • Chi cho bảo vệ môi trường: Theo dự toán chưa tương xứng với số thu bảo vệ môi trường. Trong dự toán thu 2018, tổng thu thuế từ bảo vệ môi trường là 49.324 và thuế tài nguyên là 18,448. Tuy nhiên, dự toán chi cho bảo vệ môi trường là 2,100 tỷ đồng.

==> Nên chăng cần có cơ chế để địa phương có thêm nguồn thu xử lý môi trường đi kèm cùng cơ chế giám sát để đảm bảo chi tiêu hiệu quả.

Thứ năm, dự thảo về kế hoạch tài chính NSNN 3 năm giai đoạn 2018-2020 đã được xây dựng nhưng cần thể hiện các mục tiêu và giải pháp và chính sách tài khoá định hướng nhằm xử lý các rủi ro tài chính chưa?

  • Mặc dù trong dự thảo có phân tích những rủi ro cho dự thảo về kế hoach tài chính trung hạn 2018-2020 nhưng vẫn chưa có giải pháp cho nợ công bao gồm tỷ lệ vay nợ giữa trong và ngoài nước, trần vay nợ công.
  • Chưa có những số liệu dự báo về nợ công về vay và trả nợ và bảng số liệu và thuyết minh cho các thông tin chủ chốt về nợ công, xu hướng, kế hoạch trả nợ vay nợ.

Thứ sáu, thẩm quyền, phân cấp, phân quyền trong ngân sách có đảm bảo kiểm soát rủi ro tài chính không?

  • Dù trong dự thảo dự toán NSNN 2018 không có số liệu về các quỹ ngoài NSNN. Song theo quy định của Luật NSNN 2015, quốc hội cũng cần có thông tin về các quỹ này. Vì vậy, cần có những thảo luận sâu và cơ chế phê duyệt về sử dụng các quỹ ngoài NSNN.
  • Về nợ công của các địa phương, năm 2018 là năm đầu tiên cho phép các địa phương bội chi và mở rộng khả năng vay nợ sẽ có thể có những thách thức trong quản lý nợ. Muốn thực hiện chính sách địa phương được bội chi và vay nợ, chính phủ cần có đánh giá khả năng vay và trả nợ cần dựa trên cơ sở đánh giá, xem xét về bội thu và bội chi và khả năng trả nợ của các địa phương. Ngoài ra cần có các tiêu chí về ưu tiên vay nợ và quyết định phân cấp về vay nợ đảm bảo không có rủi ro tài chính.
  • Hiện nay mặc dù một số thành phố như Hà Nội và Thành phố Hồ chí Minh đã có những cơ chế tài chính đặc thù riêng để tạo động lực phát triển của các vùng trọng điểm. Tuy nhiên, trong dự thảo NSNN 2018 chưa có những nội dung thảo luận về chi thường xuyên, chi đầu tư, huy động nguồn lực để hỗ trợ cho chính sách này.

Thứ bảy, dự thảo dự toán có thể được thể hiện dễ hiểu hơn không?

  • Nhằm tăng cường tính dễ hiểu của dự toán ngân sách nhà nước để các đại biểu quốc hội, ngừời dân góp ý xây dựng hoàn thiện dự toán, dự toán có thể được giải thích rõ hơn. Ngoài bảng biểu, phối hợp giữa thuyết minh và số liệu phụ lục, các bảng biểu cần có thuyết minh về cơ cấu, nội hàm của các số liệu. Ngoài ra bản dự toán còn có thể thể hiện ngắn gọn cho người dân với những biểu đồ thể hiện chỉ tiêu, con số cơ bản của tài chính ngân sách.
  • Trong quá trình xây dựng dự toán trình Quốc Hội thông qua, cũng cần có quy định cụ thể rõ ràng về cách thức người dân và các tổ chức có thể tham gia góp ý vào dự thảo NSNN./.

 

Liên minh Minh bạch ngân sách (BTAP) được thành lập và hoạt động từ năm 2015. Hiện tại, BTAP có các thành viên nòng cốt bao gồm Trung tâm Phát triển và Hội nhập (CDI), Trung tâm Hành động vì sư phát triển cộng đồng (ACDC), Trung tâm Nâng cao năng lực cộng đồng (CECEM) và Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR).  Liên minh BTAP hoạt động với mục tiêu tăng cường minh bạch và sự tham gia của người dân trong quản lý ngân sách nhà nước nhằm hướng đến mục tiêu ngân sách sẽ được sử dụng hiệu quả hơn cho các chương trình phát triển kinh tế xã hội.

(Bạn phải đăng nhập hay đăng ký tài khoản để đăng bài ở đây)